Refluks krtaniowo-gardłowy – objawy, przyczyny, diagnostyka, leczenie, dieta i zioła

Chrypka, ciągłe chrząkanie, kaszel, uczucie guli w gardle, nadmiar śluzu albo wrażenie, że coś cały czas zalega w gardle.

Jeżeli te objawy pojawiają się regularnie, wiele osób zaczyna szukać przyczyny w alergii, zatokach, infekcji albo problemach z gardłem.

Tymczasem jedną z możliwości jest refluks krtaniowo-gardłowy (LPR).

To szczególna postać refluksu, ponieważ treść znajdująca się w żołądku może przemieszczać się znacznie wyżej niż tylko do przełyku – aż do gardła i krtani.

I co bardzo ważne:

LPR może występować bez typowej zgagi.

Dlatego bywa nazywany również „cichym refluksem”.

W tym artykule wyjaśnię, czym jest refluks krtaniowo-gardłowy, jakie daje objawy, czym różni się od klasycznego refluksu żołądkowo-przełykowego, jak wygląda diagnostyka i leczenie oraz co można zrobić dietą, zmianą nawyków i naturalnymi metodami wsparcia.

Co to jest refluks krtaniowo-gardłowy?

Refluks krtaniowo-gardłowy, określany skrótem LPR, występuje wtedy, gdy treść z żołądka przedostaje się przez przełyk wyżej – w kierunku gardła i krtani.

W treści refluksowej mogą znajdować się między innymi kwas żołądkowy i enzymy trawienne, takie jak pepsyna.

Problem polega na tym, że gardło i krtań są znacznie bardziej wrażliwe na działanie takich substancji niż przełyk.

Nawet niewielkie ilości cofającej się treści mogą więc powodować miejscowe podrażnienie i nieprzyjemne objawy.

Nie każdy przypadek LPR wygląda jednak tak samo. U jednej osoby dominować będzie chrypka, u innej kaszel, a jeszcze u innej uczucie zalegania czegoś w gardle.

Refluks krtaniowo-gardłowy – objawy. Jak rozpoznać LPR?

Objawy LPR często różnią się od tych, które kojarzymy z klasycznym refluksem.

Do najczęściej opisywanych należą:

• przewlekła lub nawracająca chrypka,
• częste chrząkanie,
• przewlekły kaszel,
• uczucie guli w gardle,
• uczucie zalegania śluzu,
• nadmiar wydzieliny w gardle,
• suchość lub podrażnienie gardła,
• pieczenie lub drapanie w gardle,
• nieprzyjemny smak w ustach,
• częste odbijanie,
• problemy z głosem.

U części osób pojawia się również klasyczna zgaga lub cofanie treści pokarmowej, ale nie jest to konieczne, aby występowały objawy sugerujące LPR.

Refluks bez zgagi – dlaczego może występować?

To właśnie jedna z najbardziej charakterystycznych cech LPR.

Jeżeli treść refluksowa dociera do gardła i krtani, ale nie pozostaje długo w przełyku, osoba może nie odczuwać typowego pieczenia za mostkiem.

Zamiast zgagi pojawiają się wtedy objawy związane przede wszystkim z gardłem i krtanią.

Może to prowadzić do sytuacji, w której przez wiele miesięcy ktoś leczy gardło, zatoki albo alergię, nie biorąc pod uwagę możliwości refluksu.

Trzeba jednak pamiętać o drugiej stronie problemu:

chrypka, kaszel czy uczucie guli w gardle nie oznaczają automatycznie refluksu.

Podobne objawy mogą mieć wiele innych przyczyn.

Refluks krtaniowo-gardłowy a refluks żołądkowo-przełykowy – jaka jest różnica?

Oba problemy są związane z cofaniem się treści z przewodu pokarmowego, ale ich obraz kliniczny może być zupełnie inny.

W klasycznym refluksie żołądkowo-przełykowym częściej występują:

• zgaga,
• kwaśne odbijanie,
• cofanie treści żołądkowej,
• pieczenie za mostkiem.

W LPR częściej dominują objawy dotyczące gardła i krtani:

• chrypka,
• chrząkanie,
• kaszel,
• uczucie guli,
• śluz w gardle,
• podrażnienie gardła.

Nie oznacza to jednak, że jedna osoba nie może mieć jednocześnie obu problemów.

Jeżeli chcesz poznać podstawowe informacje o klasycznym refluksie, przeczytaj również mój artykuł „Refluks – objawy, przyczyny, leczenie, dieta i zioła”.

Refluks krtaniowo-gardłowy – jakie są przyczyny?

LPR nie ma jednej przyczyny.

Znaczenie mogą mieć mechanizmy odpowiedzialne za cofanie się treści żołądkowej, funkcjonowanie zwieraczy przełyku, budowa anatomiczna, masa ciała, sposób odżywiania oraz codzienne nawyki.

Objawy mogą być nasilane między innymi przez:

• duże i ciężkie posiłki,
• jedzenie tuż przed snem,
• alkohol,
• palenie papierosów,
• nadmierne spożycie kofeiny,
• bardzo tłuste potrawy,
• produkty indywidualnie wywołujące objawy,
• nadmierną masę ciała,
• kładzenie się lub pochylanie bezpośrednio po jedzeniu.

Dlatego leczenie LPR nie powinno ograniczać się wyłącznie do przyjmowania preparatu zmniejszającego wydzielanie kwasu.

Codzienne nawyki mogą mieć tutaj naprawdę duże znaczenie.

Co nasila refluks krtaniowo-gardłowy?

Nie istnieje jedna uniwersalna lista produktów zakazanych dla wszystkich osób z LPR.

To bardzo ważne, ponieważ często można znaleźć w internecie niezwykle restrykcyjne diety, eliminujące kilkadziesiąt produktów jednocześnie.

Nie zawsze jest to potrzebne.

Warto przede wszystkim obserwować własną reakcję na:

• kawę i inne źródła kofeiny,
• alkohol,
• czekoladę,
• bardzo tłuste potrawy,
• potrawy ostre,
• produkty bardzo kwaśne,
• napoje gazowane,
• soki owocowe,
• duże porcje jedzenia.

Nie chodzi o to, żeby automatycznie wyeliminować wszystko.

Chodzi o znalezienie produktów i sytuacji, które rzeczywiście nasilają Twoje objawy.

Dieta przy refluksie krtaniowo-gardłowym – co jeść?

W przypadku LPR dobrze sprawdza się przede wszystkim sposób odżywiania, który nie przeciąża żołądka i ogranicza indywidualne czynniki wywołujące refluks.

Warto zwrócić uwagę na:

• mniejsze porcje zamiast bardzo obfitych posiłków,
• regularne jedzenie,
• ograniczenie bardzo tłustych potraw, jeśli nasilają objawy,
• większą ilość produktów świeżych i mało przetworzonych,
• odpowiednią ilość warzyw i innych źródeł błonnika, jeśli są dobrze tolerowane,
• odpowiednią ilość płynów.

Nie ma potrzeby stosowania przez wiele miesięcy bardzo ubogiej diety tylko dlatego, że masz LPR.

Dieta powinna być możliwie odżywcza i dopasowana do indywidualnej tolerancji.

Jak jeść przy LPR, żeby zmniejszyć objawy?

W przypadku refluksu znaczenie ma nie tylko to, co znajduje się na talerzu.

Równie ważny może być sposób spożywania posiłków.

Pomocne może być:

• jedzenie spokojnie i bez pośpiechu,
• dokładne przeżuwanie pokarmu,
• unikanie bardzo dużych porcji,
• niepopijanie ogromną ilością płynów podczas jednego posiłku,
• unikanie jedzenia bardzo późnym wieczorem.

Jeżeli po dużym posiłku szybko kładziesz się spać, tworzysz warunki sprzyjające cofaniu się treści żołądkowej.

Refluks krtaniowo-gardłowy w nocy – co zrobić?

Noc może być szczególnie problematyczna, ponieważ pozycja leżąca ułatwia cofanie się treści żołądkowej.

Dlatego warto:

• zostawić około 3 godzin pomiędzy ostatnim większym posiłkiem a położeniem się spać,
• unikać ciężkich kolacji,
• nie kłaść się bezpośrednio po jedzeniu,
• rozważyć uniesienie wezgłowia łóżka, jeśli objawy występują głównie w nocy,
• u części osób pomocne może być spanie na lewym boku.

Uniesienie całego wezgłowia jest zwykle lepszym rozwiązaniem niż dokładanie wielu poduszek, które mogą powodować nienaturalne ułożenie szyi i tułowia.

Czy odchudzanie pomaga na refluks krtaniowo-gardłowy?

Jeżeli występuje nadmierna masa ciała, jej stopniowa redukcja może zmniejszać objawy refluksu.

Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent z LPR powinien się odchudzać.

Jeżeli masa ciała jest prawidłowa, znacznie większe znaczenie mogą mieć inne czynniki – sposób odżywiania, wielkość posiłków, pora ostatniego posiłku, alkohol, palenie czy indywidualne produkty nasilające objawy.

Refluks krtaniowo-gardłowy a kawa i alkohol

Kawa i alkohol są często wymieniane jako czynniki nasilające refluks.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z LPR musi całkowicie z nich zrezygnować.

Jeżeli zauważasz, że po kawie regularnie pojawia się chrząkanie, pieczenie gardła, odbijanie lub inne objawy, warto wykonać prosty eksperyment i ograniczyć ją na pewien czas.

Podobnie z alkoholem.

Jeżeli widzisz wyraźny związek między konkretnym produktem a objawami, nie ma sensu ignorować tej zależności.

Czy stres może nasilać LPR?

Stres nie jest jedyną przyczyną refluksu, ale może wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz sposób odczuwania objawów.

U części osób okres dużego napięcia wiąże się z nasileniem odbijania, napięcia w gardle, chrząkania czy innych dolegliwości.

Dlatego warto zadbać również o:

• regularny sen,
• aktywność fizyczną,
• czas na odpoczynek,
• regularne posiłki,
• ograniczenie jedzenia w pośpiechu.

Nie chodzi o to, żeby powiedzieć osobie z LPR „to tylko stres”.

Chodzi o uwzględnienie układu nerwowego jako jednego z elementów całej układanki.

Jakie zioła mogą wspierać przy refluksie krtaniowo-gardłowym?

Zioła mogą być elementem wspierającym, ale trzeba zachować tutaj rozsądne oczekiwania.

Nie ma zioła, które można uznać za pewny zamiennik diagnostyki czy leczenia LPR.

W zależności od indywidualnych objawów można rozważyć między innymi:

• prawoślaz – tradycyjnie stosowany do łagodzenia podrażnienia błon śluzowych,
• ślaz – również wykorzystywany jako surowiec osłaniający,
• rumianek – może wspierać komfort przewodu pokarmowego,
• melisę – szczególnie gdy objawy nasilają się w okresach napięcia,
• imbir – może być pomocny przy nudnościach i niektórych dolegliwościach trawiennych.

W przypadku ziół bardzo ważne jest jednak dopasowanie ich do konkretnej osoby.

To, co jednej osobie poprawi komfort, u innej może podrażniać przewód pokarmowy albo nasilać objawy.

Lukrecja DGL przy refluksie – czy może być pomocna?

Lukrecja DGL jest często wykorzystywana jako naturalne wsparcie błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Warto jednak odróżnić ją od zwykłego ekstraktu z lukrecji.

DGL oznacza deglicyryzowaną lukrecję, z której usunięto większość glicyryzyny odpowiedzialnej za część działań niepożądanych związanych z długotrwałym stosowaniem lukrecji.

Nie oznacza to jednak, że DGL jest odpowiednim rozwiązaniem dla każdego.

Przyjmowanie preparatów roślinnych warto dopasować do leków, chorób współistniejących i charakteru objawów.

Alginiaty przy refluksie – naturalne wsparcie, które warto znać

Jednym z ciekawszych rozwiązań stosowanych przy refluksie są alginiany.

Są pozyskiwane między innymi z alg i po kontakcie z treścią żołądka mogą tworzyć warstwę przypominającą fizyczną barierę, która ogranicza cofanie się zawartości żołądka.

To inny mechanizm niż działanie leków zmniejszających produkcję kwasu.

Preparaty alginianowe są stosowane również w przypadku objawów refluksu krtaniowo-gardłowego, między innymi po posiłkach i przed snem, zależnie od konkretnego preparatu i zaleceń lekarza lub farmaceuty.

Alginian nie jest jednak „lekiem ziołowym” w ścisłym znaczeniu tego słowa. To naturalny składnik o określonym działaniu fizycznym.

Czy woda alkaliczna pomaga na refluks krtaniowo-gardłowy?

Wokół wody alkalicznej pojawia się wiele obietnic dotyczących refluksu.

Istnieją pewne dane sugerujące możliwe działanie wspierające, ale dowody nie są na tyle mocne, aby traktować wodę alkaliczną jako podstawową metodę leczenia LPR.

Nie ma więc potrzeby kupowania drogich wód czy urządzeń alkalizujących wodę w przekonaniu, że rozwiążą problem refluksu.

Najważniejsze pozostają podstawowe zmiany stylu życia, odpowiednia diagnostyka i – jeśli są potrzebne – właściwie dobrane metody leczenia.

Jak wygląda diagnostyka refluksu krtaniowo-gardłowego?

Diagnostyka LPR może być trudniejsza niż w przypadku klasycznego refluksu.

Wynika to między innymi z tego, że objawy takie jak chrypka, kaszel czy chrząkanie nie są charakterystyczne wyłącznie dla refluksu.

W zależności od sytuacji lekarz może zalecić między innymi:

• badanie laryngologiczne,
• ocenę krtani i fałdów głosowych,
• gastroskopię,
• monitorowanie refluksu za pomocą odpowiednich badań,
• inne badania zależnie od objawów i podejrzenia konkretnej choroby.

Nie ma jednego prostego badania, które w każdej sytuacji jednoznacznie potwierdzi LPR.

Dlatego przy przewlekłych objawach ważne jest również wykluczenie innych możliwych przyczyn.

LPR a alergia, zatoki i problemy z gardłem

Chrypka, kaszel, uczucie śluzu i chrząkanie mogą występować również przy:

• alergiach,
• przewlekłym nieżycie nosa,
• spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
• infekcjach,
• problemach z głosem,
• podrażnieniu dróg oddechowych,
• innych chorobach laryngologicznych.

Dlatego nie warto diagnozować LPR wyłącznie na podstawie listy objawów znalezionej w internecie.

Jeżeli chrypka lub kaszel utrzymują się długo, warto skonsultować je z odpowiednim specjalistą.

Refluks krtaniowo-gardłowy – leczenie

Leczenie zależy od tego, jak nasilone są objawy, czy występuje klasyczny refluks żołądkowo-przełykowy, jakie są wyniki badań oraz czy występują inne choroby.

Możliwe elementy postępowania obejmują:

• zmianę sposobu odżywiania,
• zmianę pory i wielkości posiłków,
• redukcję masy ciała, jeśli jest wskazana,
• ograniczenie alkoholu i palenia,
• alginiany,
• leki zmniejszające wydzielanie kwasu, jeśli lekarz uzna je za właściwe,
• w wybranych przypadkach dalszą diagnostykę lub leczenie specjalistyczne.

Warto pamiętać, że skuteczność poszczególnych metod w LPR jest nadal przedmiotem badań i nie ma jednego uniwersalnego schematu leczenia dla wszystkich pacjentów.

Czy można wyleczyć refluks krtaniowo-gardłowy?

U części osób objawy można znacząco ograniczyć, a nawet doprowadzić do ich ustąpienia.

U innych konieczne jest długotrwałe kontrolowanie problemu.

Duże znaczenie ma znalezienie czynników, które nasilają refluks oraz konsekwentne ich ograniczenie.

Warto jednak pamiętać, że poprawa objawów nie zawsze oznacza, że znamy ich pierwotną przyczynę.

Jeżeli objawy powracają po odstawieniu leczenia albo mimo zmian stylu życia, warto ponownie ocenić sytuację.

Refluks krtaniowo-gardłowy – prosty plan zmian na początek

Krok 1 – zmniejsz wielkość posiłków

Unikaj bardzo dużych, ciężkich posiłków. Szczególnie wieczorem.

Krok 2 – nie jedz tuż przed snem

Postaraj się zachować około 3 godzin pomiędzy ostatnim większym posiłkiem a położeniem się do łóżka.

Krok 3 – obserwuj produkty nasilające objawy

Nie eliminuj wszystkiego na raz. Zwróć uwagę na kawę, alkohol, czekoladę, potrawy tłuste, ostre, kwaśne oraz napoje gazowane.

Krok 4 – ogranicz alkohol i palenie

Oba czynniki mogą nasilać refluks i podrażniać błony śluzowe.

Krok 5 – zadbaj o masę ciała, jeśli jest taka potrzeba

Jeżeli występuje nadmierna masa ciała, stopniowa redukcja może pomóc ograniczyć objawy refluksu.

Krok 6 – zadbaj o sen

Jeżeli objawy występują głównie w nocy, rozważ uniesienie wezgłowia łóżka i obserwuj, czy leżenie na lewym boku przynosi poprawę.

Krok 7 – nie dokładaj przypadkowych suplementów

Jeżeli stosujesz kilka preparatów jednocześnie, trudno ocenić, co rzeczywiście działa. Wprowadzaj zmiany świadomie i obserwuj reakcję organizmu.

Kiedy refluks krtaniowo-gardłowy wymaga konsultacji lekarskiej?

Przewlekłej chrypki, kaszlu czy problemów z połykaniem nie powinno się przez miesiące tłumaczyć wyłącznie refluksem.

Szczególnie ważna jest konsultacja, gdy pojawiają się:

• trudności lub ból podczas połykania,
• uczucie zatrzymywania się pokarmu,
• krwioplucie lub krwawienie z przewodu pokarmowego,
• niewyjaśniona utrata masy ciała,
• uporczywe wymioty,
• silny lub narastający ból,
• utrzymująca się chrypka,
• objawy szybko się nasilające.

Jeżeli pojawia się nowy, silny lub nietypowy ból w klatce piersiowej, nie należy automatycznie przypisywać go refluksowi.

Najważniejszy wniosek

Refluks krtaniowo-gardłowy jest problemem, którego nie warto sprowadzać wyłącznie do pytania:

„Co wziąć na refluks?”

W wielu przypadkach równie ważne są codzienne nawyki:

• kiedy jesz,
• ile jesz,
• kiedy kładziesz się spać,
• ile pijesz alkoholu i kawy,
• czy palisz,
• czy występuje nadmierna masa ciała,
• które produkty rzeczywiście nasilają Twoje objawy.

Zioła, preparaty osłaniające czy alginiany mogą być elementem dodatkowego wsparcia, ale nie powinny zastępować diagnostyki wtedy, gdy objawy są przewlekłe, nasilone lub nietypowe.

Najlepsze podejście to nie walka z pojedynczym objawem, ale próba zrozumienia całego mechanizmu problemu.

Podsumowanie

Refluks krtaniowo-gardłowy może objawiać się zupełnie inaczej niż klasyczna zgaga.

Jeżeli regularnie występują chrypka, chrząkanie, kaszel, uczucie guli w gardle, nadmiar śluzu lub podrażnienie gardła, warto brać LPR pod uwagę, ale jednocześnie pamiętać, że objawy te mają również inne możliwe przyczyny.

W pierwszej kolejności warto zadbać o:

mniejsze posiłki + odpowiedni odstęp od jedzenia do snu + obserwację indywidualnych wyzwalaczy + ograniczenie alkoholu i palenia + odpowiednią masę ciała + właściwą diagnostykę, jeśli objawy się utrzymują.

Dopiero na tym tle warto dobierać leczenie oraz dodatkowe formy wsparcia, w tym alginiany, dietę czy odpowiednio dobrane zioła.

Potrzebujesz podejścia dopasowanego do swojej sytuacji?

Jeżeli zmagasz się z refluksem, zgagą, odbijaniem, chrypką, problemami z gardłem lub innymi dolegliwościami przewodu pokarmowego, na mojej stronie znajdziesz więcej informacji o moim sposobie pracy oraz konsultacjach.

Podczas konsultacji można szerzej przeanalizować sposób odżywiania, objawy, wyniki badań, stosowane leki i suplementy oraz dotychczasowe próby radzenia sobie z problemem.

Dowiedz się więcej na stronie głównej →

Jeżeli interesują Cię praktyczne treści o refluksie, żołądku, jelitach, żywieniu i fitoterapii, obserwuj mój profil na FB, żeby nie przegapić kolejnych artykułów.