Silne zaparcia – co zrobić, gdy nie można się wypróżnić?

Silne zaparcia to sytuacja, w której zwykły problem z wypróżnieniem zaczyna być naprawdę uciążliwy. Stolec jest twardy, pojawia się mocne parcie, ale niewiele z tego wynika. Czasem przez kilka dni nie dochodzi do wypróżnienia, brzuch staje się wzdęty i pojawia się uczucie pełności.

W takiej sytuacji łatwo wpaść w pułapkę szukania coraz silniejszego środka przeczyszczającego. Nie zawsze jest to jednak najlepsze rozwiązanie. Najpierw trzeba zastanowić się, dlaczego doszło do tak silnego zaparcia i czy nie pojawiają się objawy, które wymagają szybszej konsultacji.

Kiedy zaparcie można uznać za silne?

Nie ma jednej liczby dni, po której można powiedzieć, że zaparcie jest „silne”. Znaczenie ma nie tylko częstotliwość wypróżnień, ale także ich charakter i to, jak się czujesz.

O silnym zaparciu możemy mówić między innymi wtedy, gdy:

• od kilku dni nie możesz się wypróżnić,
• stolec jest bardzo twardy i trudny do oddania,
• musisz mocno przeć, żeby oddać stolec,
• po wypróżnieniu nadal masz wrażenie, że jelito nie zostało opróżnione,
• pojawiają się wzdęcia i uczucie pełności,
• wypróżnienie powoduje ból lub duży dyskomfort.

Samo rzadsze wypróżnianie nie musi jeszcze oznaczać poważnego problemu. Dla części osób normalne jest wypróżnianie kilka razy dziennie, dla innych kilka razy w tygodniu. Istotna jest przede wszystkim zmiana względem Twojego zwykłego rytmu oraz trudność w oddawaniu stolca.

Silne zaparcia – najczęstsze przyczyny

Przyczyn może być kilka i często nakładają się one na siebie.

Za mało płynów

Odwodnienie może sprawić, że stolec staje się bardziej suchy i trudniejszy do przesunięcia przez jelito. Szczególnie łatwo o to wtedy, gdy pijesz mało wody, dużo się pocisz albo przez cały dzień jesteś zajęty i po prostu zapominasz o piciu.

Za mało błonnika

Mała ilość warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych czy nasion może sprzyjać zaparciom. Trzeba jednak uważać z gwałtownym zwiększaniem ilości błonnika, zwłaszcza gdy już teraz masz mocne wzdęcia.

Duża ilość błonnika bez odpowiedniej ilości płynów nie musi przynieść oczekiwanej poprawy, a u części osób może dodatkowo nasilić uczucie pełności i wzdęcia.

Mało ruchu

Długie siedzenie i mała aktywność fizyczna mogą sprzyjać spowolnieniu pracy jelit. Nie oznacza to, że trzeba od razu zaczynać intensywne treningi. Czasem dobrym początkiem jest po prostu regularny spacer.

Wstrzymywanie wypróżnienia

Jeżeli często ignorujesz potrzebę skorzystania z toalety, z czasem możesz mieć coraz większy problem z regularnym oddawaniem stolca.

Leki

Zaparcia mogą być również działaniem niepożądanym niektórych leków. Dotyczy to między innymi opioidowych leków przeciwbólowych, ale lista możliwych przyczyn jest dłuższa.

Jeśli podejrzewasz, że problem zaczął się po rozpoczęciu konkretnego leku, nie odstawiaj go samodzielnie. Porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.

Co zrobić przy silnym zaparciu?

Jeżeli nie masz objawów alarmowych, można zacząć od prostych działań, które pomagają stworzyć jelitom lepsze warunki do wypróżnienia.

1. Zadbaj o odpowiednią ilość płynów

Regularne picie wody jest jednym z podstawowych elementów postępowania przy zaparciach. Nie chodzi o jednorazowe wypicie dużej ilości płynu, ale o regularne uzupełnianie go w ciągu dnia.

2. Nie zwiększaj gwałtownie błonnika

Jeżeli przez długi czas jadłeś mało produktów bogatych w błonnik, zwiększaj ich ilość stopniowo. Dobrym wyborem mogą być warzywa, owoce, płatki owsiane czy siemię lniane.

Jeżeli natomiast masz bardzo silne wzdęcia i uczucie zalegania, dokładanie dużych ilości otrębów czy innych produktów bardzo bogatych w błonnik może pogorszyć samopoczucie.

3. Wykorzystaj naturalny odruch jelitowy

Po posiłku aktywność przewodu pokarmowego naturalnie się zwiększa. Dlatego spokojna próba skorzystania z toalety po śniadaniu może być bardziej skuteczna niż wielokrotne siedzenie na toalecie w ciągu dnia i mocne parcie.

Pomocne może być również ustawienie stóp na niewielkim podnóżku. Dzięki temu kolana znajdują się nieco wyżej niż biodra, co może ułatwić przyjęcie pozycji sprzyjającej wypróżnieniu.

4. Rusz się

Spacer, lekka aktywność i ograniczenie wielogodzinnego siedzenia mogą wspierać prawidłową pracę jelit. Przy silnym zaparciu nie chodzi o forsowny trening. Często lepszy będzie spokojny ruch, ale wykonywany regularnie.

Czy przy silnym zaparciu można zastosować środek przeczyszczający?

Czasami tak, ale wybór preparatu ma znaczenie.

Środki przeczyszczające różnią się mechanizmem działania. Niektóre zwiększają zawartość wody w stolcu, inne pobudzają ruchy jelita. Są też preparaty działające miejscowo, na przykład czopki.

Nie oznacza to jednak, że im silniejsze działanie, tym lepiej. Nadużywanie środków przeczyszczających może prowadzić między innymi do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych.

Jeśli preparat stosowany zgodnie z zaleceniami nie przynosi poprawy, zamiast dokładać kolejne środki, lepiej skonsultować sytuację z lekarzem lub farmaceutą.

A co z ziołami na silne zaparcia?

W fitoterapii istnieją rośliny o działaniu przeczyszczającym, ale tutaj trzeba zachować szczególną ostrożność.

Senes, kruszyna czy aloes mogą pobudzać wypróżnienie, jednak nie są dobrym rozwiązaniem do codziennego stosowania „na wszelki wypadek”. Przy silnym zaparciu ważniejsze jest ustalenie, z czego wynika problem, niż ciągłe pobudzanie jelit coraz mocniejszymi środkami.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o roślinach stosowanych przy zaparciach, przeczytaj również artykuł o ziołach na zaparcia, w którym omawiam ich działanie i różnice między poszczególnymi roślinami.

Silne zaparcia i ból brzucha – kiedy trzeba uważać?

To ważny moment, ponieważ silne zaparcie nie zawsze jest po prostu „mocniejszą wersją” zwykłego zaparcia.

Jeżeli oprócz braku wypróżnienia pojawia się silny lub narastający ból brzucha, powtarzające się wymioty, wyraźne wzdęcie brzucha albo niemożność oddawania gazów, nie próbuj na własną rękę rozwiązywać problemu kolejnymi środkami przeczyszczającymi.

Takie objawy mogą występować między innymi przy niedrożności jelit i wymagają pilnej oceny medycznej.

Podobnie nie powinno się ignorować krwi w stolcu, niewyjaśnionej utraty masy ciała, nagłej zmiany rytmu wypróżnień czy nawracających zaparć. W takich sytuacjach potrzebna jest konsultacja lekarska.

Co zrobić, jeśli zaparcia powtarzają się regularnie?

Jednorazowe silne zaparcie może pojawić się po zmianie diety, podróży, mniejszej aktywności czy zmianie codziennego rytmu. Jeżeli jednak problem regularnie wraca, samo doraźne pobudzanie wypróżnienia nie rozwiązuje przyczyny.

Wtedy warto przyjrzeć się całemu schematowi: ilości płynów, błonnikowi, aktywności, rytmowi wypróżnień, diecie, przyjmowanym lekom oraz temu, czy pojawiają się również wzdęcia, bóle brzucha albo uczucie niepełnego wypróżnienia.

Jeżeli chcesz spojrzeć na problem szerzej, przeczytaj również główny artykuł o zaparciach, w którym omawiam przyczyny, objawy, dietę i sposoby wspierania prawidłowych wypróżnień.

Silne zaparcia – najważniejsze wnioski

Przy silnym zaparciu nie zawsze potrzebujesz „mocniejszego” środka. Czasami problem wynika z prostych rzeczy: małej ilości płynów, małej aktywności, ubogiej w błonnik diety albo regularnego wstrzymywania wypróżnienia.

Jeżeli sytuacja jest jednorazowa i nie ma objawów alarmowych, można zacząć od nawodnienia, stopniowego uporządkowania diety, ruchu i prawidłowej pozycji na toalecie.

Jeżeli jednak zaparcia są bardzo nasilone, powtarzają się albo towarzyszy im silny ból brzucha, wymioty, krew w stolcu lub inne niepokojące objawy, nie warto próbować rozwiązać wszystkiego samodzielnie.

Zaparcie jest objawem, a nie zawsze przyczyną problemu. Im częściej wraca, tym większy sens ma szukanie odpowiedzi na pytanie, dlaczego właściwie się pojawia.

Jeśli zaparcia regularnie wracają

Jeżeli silne zaparcia nie są jednorazowym problemem, ale regularnie wracają i trudno samemu znaleźć ich przyczynę, być może potrzebujesz spojrzeć na swój przypadek trochę szerzej.

Na stronie głównej znajdziesz informacje o indywidualnych konsultacjach żywieniowo-ziołowych, podczas których można spokojnie przeanalizować dietę, codzienne nawyki i sposób, w jaki reaguje Twój organizm.